Umieralność niemowląt w Polsce: dane GUS 1990-2025 i przyczyny

Umieralność niemowląt w Polsce wyniosła w 2025 roku 3,4 zgonu na 1000 urodzeń żywych, czyli jeden zgon na około 294 urodzenia, według wstępnego szacunku GUS z 30 stycznia 2026 roku – to najniższa wartość w historii pomiarów. W 1990 roku ten sam wskaźnik wynosił 19,4‰, więc w ciągu 35 lat spadł o ponad 80%. W 2025 roku zmarło około 0,8 tys. dzieci przed ukończeniem 1. roku życia przy około 238 tys. urodzeń żywych. Poniżej pełny szereg danych, wyjaśnienie wskaźnika, przyczyny zgonów i porównanie z Unią Europejską.

Umieralność niemowląt w czterech liczbach

  • W 2025 r. współczynnik zgonów niemowląt w Polsce wyniósł 3,4‰ (szacunek wstępny GUS), w 2024 r. 3,6‰.
  • W 2025 r. zmarło około 0,8 tys. dzieci przed ukończeniem 1. roku życia, w 1990 r. 10,6 tys.
  • Około 70% zgonów niemowląt przypada na pierwsze 4 tygodnie życia, z czego większość na pierwszy tydzień.
  • Dwie grupy przyczyn, stany z okresu okołoporodowego i wady wrodzone, odpowiadają za blisko 9 na 10 zgonów niemowląt.

Ile niemowląt umiera w Polsce według danych za 2025 rok?

Według wstępnych danych GUS w 2025 r. zmarło w Polsce około 0,8 tys. niemowląt przy około 238 tys. urodzeń żywych, co daje współczynnik 3,4‰, czyli mniej więcej jeden zgon na 294 urodzenia żywe. Rok wcześniej wskaźnik wynosił 3,6‰, a zmarło około 0,9 tys. dzieci.

Od 2015 r. współczynnik zgonów niemowląt w Polsce nie przekroczył 4‰. W latach 2021-2023 utrzymywał się na poziomie 3,8-3,9‰, po czym znów zaczął spadać. Przy niespełna tysiącu zgonów rocznie różnica kilkudziesięciu przypadków przesuwa wskaźnik o 0,1-0,2 punktu, więc wahania z roku na rok mówią mniej niż kierunek zmian w dłuższym okresie.

Jak liczy się współczynnik zgonów niemowląt?

Współczynnik zgonów niemowląt to liczba dzieci zmarłych przed ukończeniem 1. roku życia przypadająca na 1000 urodzeń żywych w tym samym roku, podawana w promilach. Dla 2025 r. rachunek wygląda tak: około 800 zgonów podzielone przez około 238 000 urodzeń żywych i pomnożone przez 1000 daje 3,4.

W statystykach i w mediach pojawia się kilka podobnie brzmiących wskaźników umieralności dzieci. Opisują różne okresy życia dziecka i nie wolno ich porównywać wprost.

Wskaźnik Jakie zgony obejmuje Do czego się odnosi
Umieralność niemowląt od urodzenia do ukończenia 1. roku życia 1000 urodzeń żywych
Umieralność noworodków pierwsze 4 tygodnie życia (0-27 dni) 1000 urodzeń żywych
Wczesna umieralność noworodków pierwszy tydzień życia (0-6 dni) 1000 urodzeń żywych
Umieralność okołoporodowa urodzenia martwe oraz zgony w pierwszym tygodniu życia 1000 urodzeń żywych i martwych łącznie
Tabela 1. Wskaźniki umieralności najmłodszych dzieci stosowane w statystyce publicznej. Opracowanie własne na podstawie definicji GUS.

Najczęstsze nieporozumienie dotyczy umieralności okołoporodowej. Obejmuje ona także urodzenia martwe, więc jej wartość jest wyższa i opisuje przede wszystkim jakość opieki w ciąży i przy porodzie. Umieralność niemowląt liczy wyłącznie dzieci, które urodziły się żywe.

Jak zmieniała się umieralność niemowląt w Polsce od 1990 roku?

W ciągu 35 lat współczynnik zgonów niemowląt w Polsce spadł z 19,4‰ do 3,4‰, czyli o ponad 80%. Najszybciej malał w latach 90., kiedy w dekadę zmniejszył się ponad dwukrotnie, a po 2015 r. spadek wyraźnie zwolnił, bo dalsza poprawa wymaga zapobiegania zgonom, którym najtrudniej zapobiec.

Wykres liniowy współczynnika zgonów niemowląt w Polsce w latach 1990-2025: spadek z 19,4 do 3,4 promila
Ryc. 1. Współczynnik zgonów niemowląt w Polsce w latach 1990-2025. Źródło danych: GUS.
Rok Urodzenia żywe (tys.) Zgony niemowląt (tys.) Na 1000 urodzeń żywych (‰)
1990 547,7 10,6 19,4
1995 433,1 5,9 13,6
2000 378,3 3,1 8,1
2005 364,4 2,3 6,4
2010 413,3 2,1 5,0
2015 369,3 1,5 4,0
2020 355,3 1,3 3,6
2021 331,5 1,3 3,9
2022 305,1 1,2 3,8
2023 272,5 1,1 3,9
2024 251,8 0,9 3,6
2025 (wstępnie) 238,0 0,8 3,4
Tabela 2. Urodzenia żywe, zgony niemowląt i współczynnik zgonów niemowląt w Polsce w wybranych latach. Źródło: GUS, Sytuacja demograficzna Polski, 30.01.2026.

Tabela 2 pokazuje, dlaczego sama liczba zgonów nie wystarcza do oceny sytuacji. Między 1990 a 2025 r. liczba urodzeń zmalała o ponad połowę, a liczba zgonów niemowląt o ponad 90%, więc część spadku liczby zgonów wynika z tego, że rodzi się mniej dzieci. Współczynnik w promilach usuwa ten efekt i właśnie on służy do porównań między latami i krajami.

Porównanie umieralności niemowląt w Polsce w 1990 i 2025 roku: współczynnik, liczba zgonów i liczba urodzeń żywych
Ryc. 2. Rok 1990 i rok 2025 w trzech liczbach. Źródło danych: GUS.

W której dekadzie umieralność niemowląt spadała najszybciej?

Umieralność niemowląt w Polsce spadała najszybciej w latach 1990-2000, o 58%, a w kolejnych dekadach tempo malało: o 38% w latach 2000-2010, o 28% w latach 2010-2020 i o około 6% w pięcioleciu 2020-2025. W 1990 r. umierało jedno niemowlę na 52 urodzenia żywe, w 2025 r. jedno na 294.

Okres Współczynnik na początku i na końcu (‰) Spadek 1 zgon na … urodzeń żywych (koniec okresu)
1990-2000 19,4 → 8,1 58% 123
2000-2010 8,1 → 5,0 38% 200
2010-2020 5,0 → 3,6 28% 278
2020-2025 3,6 → 3,4 ok. 6% 294
1990-2025 19,4 → 3,4 82,5% w 1990 r.: 52
Tabela 3. Tempo spadku umieralności niemowląt w kolejnych okresach – wyliczenie redakcji na podstawie danych GUS z Tabeli 2.

Malejące tempo spadku nie oznacza, że opieka nad noworodkami przestała się poprawiać. Przy wskaźniku poniżej 4‰ większość pozostałych zgonów dotyczy skrajnego wcześniactwa i ciężkich wad wrodzonych, którym medycyna zapobiega najtrudniej.

Kiedy ryzyko zgonu niemowlęcia jest największe?

Ryzyko zgonu niemowlęcia jest najwyższe tuż po urodzeniu i szybko maleje: około 70% zgonów niemowląt w Polsce przypada na okres noworodkowy, czyli pierwsze 4 tygodnie życia, a ponad połowa wszystkich zgonów następuje w pierwszym tygodniu.

GUS podaje osobno dane dla pierwszej doby życia. W 2023 r. na 1000 urodzeń żywych przypadało 1,15 zgonu w pierwszej dobie przy 3,86 zgonu w całym pierwszym roku, więc blisko jedna trzecia zgonów niemowląt dotyczyła dzieci, które nie przeżyły 24 godzin. W 2010 r. wskaźnik dla pierwszej doby wynosił 1,64.

Rozkład zgonów w czasie tłumaczy, dlaczego o wyniku decyduje przede wszystkim opieka w ciąży, przy porodzie i na oddziałach noworodkowych. Zdecydowana większość tych zgonów ma miejsce w szpitalu i wiąże się ze stanem dziecka w chwili urodzenia.

Z jakich przyczyn umierają niemowlęta w Polsce?

Za około połowę zgonów niemowląt w Polsce odpowiadają stany rozpoczynające się w okresie okołoporodowym, a za ponad jedną trzecią wady rozwojowe wrodzone. Według danych przywołanych przez Ministerstwo Zdrowia w 2014 r. było to odpowiednio blisko 51% i 37% zgonów, a proporcje te od lat zmieniają się nieznacznie.

  • Stany z okresu okołoporodowego. Chodzi głównie o następstwa zbyt krótkiego czasu trwania ciąży i niskiej masy urodzeniowej, a także niedotlenienie i zakażenia okresu noworodkowego. Wcześniactwo pozostaje najważniejszym pojedynczym czynnikiem ryzyka. O tym, jak wygląda opieka nad dzieckiem urodzonym przed terminem, piszemy w poradniku wcześniak po wypisie ze szpitala.
  • Wady rozwojowe wrodzone. W tej grupie najczęstszą przyczyną zgonu są wady układu krążenia (37% zgonów z powodu wad), a wady układu nerwowego, w tym bezmózgowie i rozszczep kręgosłupa, odpowiadają za około 12%.
  • Pozostałe przyczyny. Zakażenia, choroby układu oddechowego, urazy i nagłe zgony bez uchwytnej przyczyny stanowią łącznie kilkanaście procent. Do tej grupy należy zespół nagłej śmierci niemowląt, któremu poświęciliśmy osobny tekst: śmierć łóżeczkowa i zasady bezpiecznego snu.

Jak Polska wypada na tle Unii Europejskiej?

Polska ma umieralność niemowląt nieco wyższą od średniej unijnej: według Eurostatu średnia dla 27 krajów UE wynosiła w 2022 r. 3,3‰, a w Polsce 3,8‰. GUS odnotował, że w 2022 r. Polska była siódmym krajem UE o najwyższym współczynniku, tak samo jak w 2010 r.

Różnice w umieralności niemowląt wewnątrz Unii są duże. W zestawieniu za 2020 r. najniższe wartości, po 1,8‰, miały Słowenia, Finlandia i Szwecja, a najwyższe Bułgaria (5,6‰), Rumunia (5,2‰) i Słowacja (4,9‰). Polski wynik za 2025 r. zbliża się do średniej unijnej sprzed trzech lat, ale porównywalnych danych Eurostatu za 2025 r. jeszcze nie ma.

Co obniżyło umieralność niemowląt w ostatnich dekadach?

Spadek umieralności niemowląt w Polsce to efekt pięciu zmian wprowadzanych stopniowo od lat 90.: trójstopniowej opieki perinatalnej, postępu neonatologii, diagnostyki w ciąży, jednolitego standardu opieki okołoporodowej i profilaktyki po urodzeniu. Żadnej z nich nie da się przypisać całego efektu.

  1. Trójstopniowa opieka perinatalna. Szpitale podzielono na poziomy referencyjne, a ciąże zagrożone i najmniejsze wcześniaki trafiają do ośrodków z intensywną terapią noworodka.
  2. Postęp w neonatologii. Lepsze wsparcie oddychania i leczenie niewydolności oddechowej u wcześniaków przesunęły granicę przeżywalności dzieci urodzonych skrajnie wcześnie.
  3. Diagnostyka w ciąży. Badania USG i badania prenatalne pozwalają rozpoznać część wad przed porodem i zaplanować go w ośrodku, który od razu podejmie leczenie. Harmonogram wizyt i badań opisujemy w tekście badania w ciąży tydzień po tygodniu.
  4. Jednolity standard opieki okołoporodowej. Od 1 stycznia 2019 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia określające, jak ma wyglądać opieka nad kobietą w ciąży, przy porodzie i w połogu oraz nad noworodkiem.
  5. Profilaktyka po urodzeniu. Badania przesiewowe noworodków i szczepienia ograniczyły liczbę zgonów z powodu chorób wrodzonych wykrywanych zbyt późno oraz chorób zakaźnych. Aktualny schemat znajdziesz w tekście kalendarz szczepień dzieci.

Co dane o umieralności niemowląt oznaczają dla rodziców?

Ponad 99,6% dzieci urodzonych żywo w Polsce dożywa pierwszych urodzin, a większości zgonów niemowląt rodzice nie mogli zapobiec, bo wynikały ze skrajnego wcześniactwa albo ciężkich wad wrodzonych. Statystyka opisuje całą populację, a nie pojedyncze dziecko.

Rodzice mają jednak wpływ na kilka obszarów: regularne wizyty i badania w ciąży, poród w szpitalu dobranym do przebiegu ciąży, bezpieczne warunki snu niemowlęcia, szczepienia w terminie i szybką reakcję na niepokojące objawy.

Kiedy pilnie szukać pomocy

Zadzwoń pod numer 112 lub 999, jeśli niemowlę ma trudności z oddychaniem, sinieje, ma drgawki, jest wiotkie albo nie daje się dobudzić. Pilnej konsultacji lekarskiej wymagają też: gorączka u dziecka w pierwszych 3 miesiącach życia, odmowa jedzenia przez kilka karmień z rzędu oraz wyraźnie mniejsza liczba mokrych pieluch.

Rodzice po stracie dziecka mogą poprosić w szpitalu o rozmowę z psychologiem, bo standard opieki okołoporodowej przewiduje takie wsparcie. O dalszą pomoc warto zapytać personel oddziału lub lekarza rodzinnego.

Jakie pytania o umieralność niemowląt pojawiają się najczęściej?

Ile wynosi umieralność niemowląt w Polsce?

Umieralność niemowląt w Polsce wyniosła według wstępnego szacunku GUS w 2025 r. 3,4 zgonu na 1000 urodzeń żywych. W 2024 r. było to 3,6‰, a w 1990 r. 19,4‰.

Czym różni się umieralność niemowląt od umieralności okołoporodowej?

Umieralność niemowląt obejmuje zgony dzieci urodzonych żywo do ukończenia 1. roku życia. Umieralność okołoporodowa obejmuje urodzenia martwe i zgony w pierwszym tygodniu życia (0-6 dni), a odnosi się ją do 1000 wszystkich urodzeń, żywych i martwych.

Dlaczego dane za ostatni rok bywają korygowane?

Pierwsze dane o umieralności niemowląt GUS publikuje w styczniu jako szacunek wstępny, zanim spłyną wszystkie karty zgonów i urodzeń, a wartości ostateczne pojawiają się kilka miesięcy później. Dla 2024 r. szacunek wstępny wynosił 3,7‰, a po korekcie 3,6‰.

Czy śmierć łóżeczkowa jest częstą przyczyną zgonów niemowląt?

Śmierć łóżeczkowa nie jest częstą przyczyną zgonów niemowląt, bo stany z okresu okołoporodowego i wady wrodzone odpowiadają łącznie za blisko 9 na 10 zgonów. Nagłe zgony bez uchwytnej przyczyny to niewielka część pozostałych, ale ich ryzyko rodzice mogą zmniejszyć, stosując zasady bezpiecznego snu.

Szukasz praktycznych wskazówek o zdrowiu dziecka?

Zobacz poradniki w dziale Zdrowie dziecka

Z jakich zestawień GUS i Eurostatu korzystaliśmy?

Liczby dla Polski pochodzą z publikacji GUS „Sytuacja demograficzna Polski” z 30 stycznia 2026 r. oraz z raportu GUS o celach zrównoważonego rozwoju. Dane za 2025 r. są szacunkiem wstępnym i mogą zostać skorygowane, tak jak dane za 2024 r. (pierwszy szacunek 3,7‰, po korekcie 3,6‰). Strukturę przyczyn podajemy za dokumentem Ministerstwa Zdrowia opartym na danych GUS, a porównania międzynarodowe za Eurostatem. Tempo spadku w kolejnych dekadach i przeliczenie na „1 zgon na … urodzeń” (Tabela 3) policzyła redakcja. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.

Ostatnia aktualizacja: 13 października 2026 r.

Źródła

  • Główny Urząd Statystyczny, Sytuacja społeczno-gospodarcza kraju – Sytuacja demograficzna Polski, dane za 2025 r. (szacunki wstępne), 30.01.2026
  • Główny Urząd Statystyczny, Sytuacja społeczno-gospodarcza kraju – Ludność, 30.01.2025
  • Główny Urząd Statystyczny, Polska na drodze zrównoważonego rozwoju. Raport 2024, rozdział Wczesne dzieciństwo
  • Ministerstwo Zdrowia, Program kompleksowej terapii wewnątrzmacicznej w profilaktyce następstw i powikłań wad rozwojowych i chorób płodu, program polityki zdrowotnej na lata 2018-2020
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej
  • Eurostat, Infant mortality rates (demo_minfind), dane za 2022 r.
  • Komisja Europejska, Knowledge for Policy, Life expectancy at birth, infant mortality rate and standardised mortality rate in the EU
  • Infant mortality in the European Union and Bulgaria: tendencies and analyses, Information for Nursing Staff, 2022, 55(4), 42-47 (zestawienie danych Eurostatu za 2020 r.)

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W razie niepokojących objawów skontaktuj się z lekarzem. Polityka redakcyjna.