Umieralność niemowląt w Polsce wyniosła w 2025 roku 3,4 zgonu na 1000 urodzeń żywych – to wstępny szacunek Głównego Urzędu Statystycznego i najniższa wartość w historii pomiarów. W 1990 roku ten sam wskaźnik wynosił 19,4‰. Poniżej znajdziesz pełny szereg danych z 35 lat, wyjaśnienie, co dokładnie ten wskaźnik mierzy, z jakich przyczyn umierają najmłodsze dzieci i jak Polska wypada na tle Unii Europejskiej.
Najważniejsze liczby
- W 2025 r. współczynnik zgonów niemowląt w Polsce wyniósł 3,4‰ (szacunek wstępny GUS), w 2024 r. – 3,6‰.
- W 2025 r. zmarło około 0,8 tys. dzieci przed ukończeniem 1. roku życia, w 1990 r. – 10,6 tys.
- Około 70% zgonów niemowląt przypada na pierwsze 4 tygodnie życia, z czego większość na pierwszy tydzień.
- Dwie grupy przyczyn – stany z okresu okołoporodowego i wady wrodzone – odpowiadają za blisko 9 na 10 zgonów niemowląt.
Skąd pochodzą dane
Liczby dla Polski pochodzą z publikacji GUS „Sytuacja demograficzna Polski” z 30 stycznia 2026 r. oraz z raportu GUS o celach zrównoważonego rozwoju. Dane za 2025 r. są szacunkiem wstępnym i mogą zostać skorygowane – tak było z rokiem 2024, dla którego pierwszy szacunek wynosił 3,7‰, a wartość po korekcie to 3,6‰. Strukturę przyczyn podajemy za dokumentem Ministerstwa Zdrowia opartym na danych GUS, porównania międzynarodowe za Eurostatem. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Stan na październik 2026 r.
Ile niemowląt umiera w Polsce? Dane za 2025 rok
Według wstępnych danych GUS w 2025 r. zmarło w Polsce około 0,8 tys. niemowląt przy około 238 tys. urodzeń żywych. Daje to współczynnik 3,4‰, czyli mniej więcej jeden zgon na 294 urodzenia żywe. Rok wcześniej wskaźnik wynosił 3,6‰, a zmarło około 0,9 tys. dzieci.
Od 2015 r. współczynnik nie przekroczył 4‰. W latach 2021-2023 utrzymywał się na poziomie 3,8-3,9‰, po czym znów zaczął spadać. Trzeba przy tym pamiętać o skali: przy niespełna tysiącu zgonów rocznie różnica kilkudziesięciu przypadków przesuwa wskaźnik o 0,1-0,2 punktu. Wahania z roku na rok mówią więc mniej niż kierunek zmian w dłuższym okresie.
Co mierzy współczynnik zgonów niemowląt i jak się go liczy
Współczynnik zgonów niemowląt to liczba dzieci zmarłych przed ukończeniem 1. roku życia przypadająca na 1000 urodzeń żywych w tym samym roku. Wynik podaje się w promilach. Dla 2025 r. rachunek wygląda tak: około 800 zgonów podzielone przez około 238 000 urodzeń żywych i pomnożone przez 1000 daje 3,4.
W statystykach i w mediach pojawia się kilka podobnie brzmiących wskaźników. Opisują różne okresy życia dziecka i nie wolno ich porównywać wprost.
| Wskaźnik | Jakie zgony obejmuje | Do czego się odnosi |
|---|---|---|
| Umieralność niemowląt | od urodzenia do ukończenia 1. roku życia | 1000 urodzeń żywych |
| Umieralność noworodków | pierwsze 4 tygodnie życia (0-27 dni) | 1000 urodzeń żywych |
| Wczesna umieralność noworodków | pierwszy tydzień życia (0-6 dni) | 1000 urodzeń żywych |
| Umieralność okołoporodowa | urodzenia martwe oraz zgony w pierwszym tygodniu życia | 1000 urodzeń żywych i martwych łącznie |
Najczęstsze nieporozumienie dotyczy umieralności okołoporodowej. Obejmuje ona także urodzenia martwe, więc jej wartość jest wyższa i opisuje przede wszystkim jakość opieki w ciąży i przy porodzie. Umieralność niemowląt liczy wyłącznie dzieci, które urodziły się żywe.
Jak zmieniała się umieralność niemowląt w Polsce od 1990 roku
W ciągu 35 lat współczynnik zgonów niemowląt spadł z 19,4‰ do 3,4‰, czyli o ponad 80%. Najszybciej malał w latach 90. – w dekadę zmniejszył się ponad dwukrotnie. Po 2015 r. spadek wyraźnie zwolnił, bo dalsza poprawa wymaga zapobiegania zgonom, którym najtrudniej zapobiec.
| Rok | Urodzenia żywe (tys.) | Zgony niemowląt (tys.) | Na 1000 urodzeń żywych (‰) |
|---|---|---|---|
| 1990 | 547,7 | 10,6 | 19,4 |
| 1995 | 433,1 | 5,9 | 13,6 |
| 2000 | 378,3 | 3,1 | 8,1 |
| 2005 | 364,4 | 2,3 | 6,4 |
| 2010 | 413,3 | 2,1 | 5,0 |
| 2015 | 369,3 | 1,5 | 4,0 |
| 2020 | 355,3 | 1,3 | 3,6 |
| 2021 | 331,5 | 1,3 | 3,9 |
| 2022 | 305,1 | 1,2 | 3,8 |
| 2023 | 272,5 | 1,1 | 3,9 |
| 2024 | 251,8 | 0,9 | 3,6 |
| 2025 (wstępnie) | 238,0 | 0,8 | 3,4 |
Tabela pokazuje, dlaczego sama liczba zgonów nie wystarcza do oceny sytuacji. Między 1990 a 2025 r. liczba urodzeń zmalała o ponad połowę, a liczba zgonów niemowląt o ponad 90%. Część spadku liczby zgonów wynika więc po prostu z tego, że rodzi się mniej dzieci. Współczynnik w promilach usuwa ten efekt i dlatego to on służy do porównań między latami i krajami.
Pierwsza doba, pierwszy tydzień, pierwszy miesiąc – kiedy ryzyko jest największe
Ryzyko zgonu jest najwyższe tuż po urodzeniu i szybko maleje. Około 70% zgonów niemowląt w Polsce przypada na okres noworodkowy, czyli pierwsze 4 tygodnie życia, a ponad połowa wszystkich zgonów następuje w pierwszym tygodniu.
GUS podaje osobno dane dla pierwszej doby. W 2023 r. na 1000 urodzeń żywych przypadało 1,15 zgonu w pierwszej dobie życia przy 3,86 zgonu w całym pierwszym roku. Blisko jedna trzecia zgonów niemowląt dotyczyła więc dzieci, które nie przeżyły 24 godzin. W 2010 r. wskaźnik dla pierwszej doby wynosił 1,64.
Taki rozkład w czasie tłumaczy, dlaczego o wyniku decyduje przede wszystkim opieka w ciąży, przy porodzie i na oddziałach noworodkowych. Zdecydowana większość tych zgonów ma miejsce w szpitalu i wiąże się ze stanem dziecka w chwili urodzenia.
Z jakich przyczyn umierają niemowlęta w Polsce?
Za około połowę zgonów niemowląt odpowiadają stany rozpoczynające się w okresie okołoporodowym, a za ponad jedną trzecią wady rozwojowe wrodzone. Według danych przywołanych przez Ministerstwo Zdrowia w 2014 r. było to odpowiednio blisko 51% i 37% zgonów. Proporcje te od lat zmieniają się nieznacznie.
- Stany z okresu okołoporodowego. Chodzi głównie o następstwa zbyt krótkiego czasu trwania ciąży i niskiej masy urodzeniowej, a także niedotlenienie i zakażenia okresu noworodkowego. Wcześniactwo pozostaje najważniejszym pojedynczym czynnikiem ryzyka. O tym, jak wygląda opieka nad dzieckiem urodzonym przed terminem, piszemy w poradniku wcześniak po wypisie ze szpitala.
- Wady rozwojowe wrodzone. W tej grupie najczęstszą przyczyną zgonu są wady układu krążenia (37% zgonów z powodu wad), a wady układu nerwowego, w tym bezmózgowie i rozszczep kręgosłupa, odpowiadają za około 12%.
- Pozostałe przyczyny. Zakażenia, choroby układu oddechowego, urazy i nagłe zgony bez uchwytnej przyczyny stanowią łącznie kilkanaście procent. Do tej grupy należy zespół nagłej śmierci niemowląt, któremu poświęciliśmy osobny tekst: śmierć łóżeczkowa i zasady bezpiecznego snu.
Polska na tle Unii Europejskiej
Polska ma umieralność niemowląt nieco wyższą od średniej unijnej. Według Eurostatu średnia dla 27 krajów UE wynosiła w 2022 r. 3,3‰, podczas gdy w Polsce było to 3,8‰. GUS odnotował, że w 2022 r. Polska była siódmym krajem UE o najwyższym współczynniku – tak samo jak w 2010 r.
Różnice wewnątrz Unii są duże. W zestawieniu za 2020 r. najniższe wartości, po 1,8‰, miały Słowenia, Finlandia i Szwecja. Najwyższe notowano w Bułgarii (5,6‰), Rumunii (5,2‰) i na Słowacji (4,9‰). Polski wynik za 2025 r. zbliża się do średniej unijnej sprzed trzech lat, ale porównywalnych danych Eurostatu za 2025 r. jeszcze nie ma, więc na ocenę pozycji Polski trzeba poczekać.
Co obniżyło umieralność niemowląt w ostatnich dekadach
Spadku nie da się przypisać jednej decyzji. Złożyło się na niego kilka zmian wprowadzanych stopniowo od lat 90.:
- Trójstopniowa opieka perinatalna. Szpitale podzielono na poziomy referencyjne, a ciąże zagrożone i najmniejsze wcześniaki trafiają do ośrodków z intensywną terapią noworodka.
- Postęp w neonatologii. Lepsze wsparcie oddychania i leczenie niewydolności oddechowej u wcześniaków przesunęły granicę przeżywalności dzieci urodzonych skrajnie wcześnie.
- Diagnostyka w ciąży. Badania USG i badania prenatalne pozwalają rozpoznać część wad przed porodem i zaplanować go w ośrodku, który od razu podejmie leczenie. Harmonogram wizyt i badań opisujemy w tekście badania w ciąży tydzień po tygodniu.
- Jednolity standard opieki okołoporodowej. Od 1 stycznia 2019 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia określające, jak ma wyglądać opieka nad kobietą w ciąży, przy porodzie i w połogu oraz nad noworodkiem.
- Profilaktyka po urodzeniu. Badania przesiewowe noworodków i szczepienia ograniczyły liczbę zgonów z powodu chorób wrodzonych wykrywanych zbyt późno oraz chorób zakaźnych. Aktualny schemat znajdziesz w tekście kalendarz szczepień dzieci.
Co z tych danych wynika dla rodziców
Statystyka opisuje całą populację, a nie pojedyncze dziecko. Ponad 99,6% dzieci urodzonych żywo w Polsce dożywa pierwszych urodzin. Większości zgonów niemowląt rodzice nie mogli zapobiec, bo wynikały ze skrajnego wcześniactwa albo ciężkich wad wrodzonych.
Są jednak obszary, na które rodzice mają wpływ: regularne wizyty i badania w ciąży, poród w szpitalu dobranym do przebiegu ciąży, bezpieczne warunki snu niemowlęcia, szczepienia w terminie i szybka reakcja na niepokojące objawy.
Kiedy pilnie szukać pomocy
Zadzwoń pod numer 112 lub 999, jeśli niemowlę ma trudności z oddychaniem, sinieje, ma drgawki, jest wiotkie albo nie daje się dobudzić. Pilnej konsultacji lekarskiej wymagają też: gorączka u dziecka w pierwszych 3 miesiącach życia, odmowa jedzenia przez kilka karmień z rzędu oraz wyraźnie mniejsza liczba mokrych pieluch.
Rodzice po stracie dziecka mogą poprosić w szpitalu o rozmowę z psychologiem – standard opieki okołoporodowej przewiduje takie wsparcie. O dalszą pomoc warto zapytać personel oddziału lub lekarza rodzinnego.
Najczęstsze pytania o umieralność niemowląt
Ile wynosi umieralność niemowląt w Polsce?
Według wstępnego szacunku GUS w 2025 r. współczynnik zgonów niemowląt wyniósł 3,4 na 1000 urodzeń żywych. W 2024 r. było to 3,6‰, a w 1990 r. – 19,4‰.
Czym różni się umieralność niemowląt od umieralności okołoporodowej?
Umieralność niemowląt obejmuje zgony dzieci urodzonych żywo do ukończenia 1. roku życia. Umieralność okołoporodowa obejmuje urodzenia martwe i zgony w pierwszym tygodniu życia, a odnosi się ją do wszystkich urodzeń, żywych i martwych.
Dlaczego dane za ostatni rok bywają korygowane?
Pierwsze dane GUS publikuje w styczniu jako szacunek wstępny, zanim spłyną wszystkie karty zgonów i urodzeń. Wartości ostateczne pojawiają się kilka miesięcy później. Dla 2024 r. szacunek wstępny wynosił 3,7‰, a po korekcie 3,6‰.
Czy śmierć łóżeczkowa jest częstą przyczyną zgonów niemowląt?
Nie. Stany z okresu okołoporodowego i wady wrodzone odpowiadają łącznie za blisko 9 na 10 zgonów niemowląt. Nagłe zgony bez uchwytnej przyczyny to niewielka część pozostałych, ale należą do tych, których ryzyko rodzice mogą zmniejszyć, stosując zasady bezpiecznego snu.
Szukasz praktycznych wskazówek o zdrowiu dziecka?
Źródła
- Główny Urząd Statystyczny, Sytuacja społeczno-gospodarcza kraju – Sytuacja demograficzna Polski, dane za 2025 r. (szacunki wstępne), 30.01.2026
- Główny Urząd Statystyczny, Sytuacja społeczno-gospodarcza kraju – Ludność, 30.01.2025
- Główny Urząd Statystyczny, Polska na drodze zrównoważonego rozwoju. Raport 2024, rozdział Wczesne dzieciństwo
- Ministerstwo Zdrowia, Program kompleksowej terapii wewnątrzmacicznej w profilaktyce następstw i powikłań wad rozwojowych i chorób płodu, program polityki zdrowotnej na lata 2018-2020
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej
- Eurostat, Infant mortality rates (demo_minfind), dane za 2022 r.
- Komisja Europejska, Knowledge for Policy, Life expectancy at birth, infant mortality rate and standardised mortality rate in the EU
- Infant mortality in the European Union and Bulgaria: tendencies and analyses, Information for Nursing Staff, 2022, 55(4), 42-47 (zestawienie danych Eurostatu za 2020 r.)
