Medycyna Wieku Rozwojowego, 2010,XIV,3; 294-302

Samoocena wyglądu przez 13-latków jako jeden z predyktorów funkcjonowania w środowisku szkolnym i rówieśniczym*

Katarzyna Radiukiewicz, Anna Dzielska


Zakład Ochrony i Promocji Zdrowia Dzieci i Młodzieży
Kierownik: doc. dr hab. med. K. Mikiel-Kostyra
Instytut Matki i Dziecka w Warszawie
Dyrektor: S. Janus

Cel pracy: Zbadanie związku między samooceną wyglądu i masy ciała nastolatków a satysfakcją ze szkoły i poziomem odczuwania akceptacji społecznej w relacjach z rówieśnikami.

Materiał i metody: Badanie ankietowe prowadzono u młodzieży w wieku 13 lat uczestniczącej w trzecim etapie (2008 r.) badań prospektywnych. Analizy porównawcze z oceną istotności różnic między grupami przeprowadzono przy użyciu testu chi2. Ryzyko niezadowolenia ze szkoły oraz odczuwania niskiego poziomu akceptacji społecznej w relacjach z rówieśnikami oszacowano za pomocą wielowymiarowej analizy regresji logistycznej.

Wyniki: Niezadowalająca samoocena dotycząca masy ciała zwiększała istotnie ryzyko niezadowolenia ze szkoły, jedynie wtedy, gdy traktowana była jako jedyny predyktor satysfakcji ze szkoły. W modelach uwzględniających dwa czynniki jednocześnie (samoocenę dotyczącą masy ciała i wyglądu) samoocena odnośnie masy ciała nie zwiększała istotnie ani ryzyka niezadowolenia ze szkoły, ani niskiego odczuwania akceptacji społecznej. Ryzyko niezadowolenia ze szkoły było większe u chłopców negatywnie (Exp(B)=11,371, p<0,001) lub przeciętnie (Exp(B)=2,726, p<0,01) oceniających swój wygląd oraz u dziewcząt o negatywnym stosunku do swego wyglądu (Exp(B)=3,267, p<0,05) w porównaniu z osobami, które uważały, że wyglądają dobrze. Większe ryzyko odczuwania braku akceptacji ze strony rówieśników zaobserwowano u dziewcząt oceniających swój wygląd jako przeciętny (Exp(B)=2,194, p<0,01) oraz w grupie chłopców, którzy źle oceniali swój wygląd (Exp(B)=6,548, p<0,05) w porównaniu z osobami zadowolonymi z własnego wyglądu.

Wnioski: Pozytywna samoocena dotycząca wyglądu determinuje uczucie zadowolenia ze szkoły i odczuwanie akceptacji w relacjach z rówieśnikami. W odczuwaniu akceptacji społecznej ze strony rówieśników, masa ciała nie jest istotnym predyktorem. Uzasadnionym byłoby wprowadzenie, zwłaszcza w szkołach gimnazjalnych, programów edukacyjnych pomagających uczniom w budowaniu pozytywnej samooceny.

*Praca finansowana w ramach grantu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego N N404 3299 33

cały artykuł dostępny w wersji papierowej