Cel pracy: Ocena wpływu warunków życia we wczesnym dzieciństwie na jakość życia związaną ze zdrowiem (HRQL – Health-related Quality of Life) 13-latków.

Materiał i metody: Przeprowadzono prospektywne, trójfazowe badanie ankietowe 605 dzieci urodzonych w Polsce w styczniu 1995 roku i ich rodziców. Główną zmienną wynikową były standaryzowane indeksy HRQL uzyskane z polskiej wersji kwestionariusza CHQ-PF28 (Child Health Questionnaire Parent Form). Zmienne charakteryzujące status społeczno-ekonomiczny (SES) pochodziły z: 1) ankiety wypełnianej przez rodzica w 1998 roku – warunki życia oraz zaspokojenia potrzeb materialnych rodziny w pierwszym roku życia dziecka; 2) ankiety wypełnianej przez rodzica w 2008 roku – wykształcenie rodziców oraz subiektywna ocena zamożności rodziny; 3) ankiety wypełnianej równocześnie przez dziecko – skala zasobów materialnych rodziny oraz subiektywna ocena zamożności rodziny i okolicy w miejscu zamieszkania. Dla indeksów CHQ-PF28 oszacowano wielowymiarowe modele regresji liniowej, włączając do modeli płeć oraz powyższe osiem zmiennych SES.

Wyniki: Średni sumaryczny indeks zdrowia psychospołecznego zwiększał się z 71,9 do 76,1 przy porównaniu dzieci, które żyły w złych i dobrych warunkach w pierwszym roku życia (p=0,029). Porównując rodziny, które odczuwały i nie odczuwały 13 lat wcześniej braków finansowych, stwierdzono w tych drugich wyższą ocenę HRQL nastolatków, zarówno w odniesieniu sumarycznej skali zdrowia fizycznego (77,9 wobec 81,1; p=0,009), jak i zdrowia psychospołecznego (71,0 wobec 75,6; p<0,001). W 5/12 modeli wielowymiarowych zaspokojenie potrzeb materialnych rodziny w pierwszym roku życia dziecka okazało się niezależnym od obecnego SES predyktorem HRQL. Modele te dotyczyły tylko zdrowia psychospołecznego.

Wnioski: Status materialny rodziny w pierwszym roku życia dziecka wpływa na jego zdrowie psychospołeczne w okresie dorastania. Wpływ ten utrzymuje się po uwzględnieniu obecnego statusu społeczno-ekonomicznego rodziny. Badania potwierdzają konieczność wdrażania programów zapobiegania społecznym nierównościom w zdrowiu, ukierunkowanych na rodziny wychowujące małe dzieci lub spodziewające się dziecka.